યુએઈનો નવો તેલ માર્ગ ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા માટે મહત્વપૂર્ણ પગલું

ગલ્ફ ક્ષેત્રમાં ભૌગોલિક અને રાજકીય તણાવ વધતા હોવાથી સંયુક્ત આરબ અમીરાત તેલ નિકાસના માર્ગોને સુરક્ષિત બનાવવા માટે ગુરુતર પગલાં લેવા શરૂ કર્યા છે. યુએઈ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર તેની નિર્ભરતા ઘટાવવા માટે "વેસ્ટ-ઈસ્ટ પાઇપલાઇન" પ્રોજેક્ટમાં તીવ્ર ગતિથી કામ કરી રહ્યું છે. આ પાઇપલાઇન ચાલુ થયા પછી, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં કોઈ સંકટ કે સંઘર્ષ પરિસ્થિતિ ઉદ્ભવે તો પણ યુએઈનો તેલ નિકાસ અવરોધમુક્ત રહી શકશે.
અબુધાબી થી ફુજૈરા સુધીનો માર્ગ
આ નવો તેલ પાઇપલાઇન અબુધાબી નજીકના હાબશાન ઓઈલ અને ગેસ ક્ષેત્ર પાસેથી શરૂ થઈને ઓમાનની ખાડીના કિનારે આવેલા ફુજૈરા પોર્ટ સુધી વિસ્તરિત થશે. ફુજૈરા યુએઈનું એક મુખ્ય તેલ નિકાસ કેન્દ્ર છે, અને તેનો મહત્વ એ છે કે અહીંથી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થયા વિના તેલ નિકાસ શક્ય બને છે. હાલમાં હાબશાન અને ફુજૈરા વચ્ચે એક પાઇપલાઇન પહેલેથી કાર્યરત છે, પરંતુ વધતી માંગ અને ભૌતિક સુરક્ષાના કારણોસર તેની સમાનાંતર આ નવી પાઇપલાઇન બનાવવામાં આવી રહી છે.
અર્ધ કામ સમાપ્ત, 2027 સુધીમાં ચાલુ થવાની શક્યતા
યુએઈની સરકારી તેલ કંપનીના આંકડા અનુસાર આ પ્રોજેક્ટનું લગભગ 50 ટકા કામ પહેલાથી જ પૂર્ણ થઈ ચુક્યું છે. મધ્ય પૂર્વમાં વર્તમાન તણાવ અને સંભવિત સંઘર્ષ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને અબુધાબીના ક્રાઉન પ્રિન્સે આ કામને ત્વરિત ગતિથી પૂર્ણ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. આ 380 કિલોમીટર લાંબી પાઇપલાઇન વર્ષ 2027 સુધીમાં કાર્યરત થવાની શક્યતા છે. પ્રોજેક્ટમાં 4 થી 6 અબજ ડોલર (અંદાજે 38,000 થી 57,000 કરોડ રૂપિયા) જેટલું રોકાણ થવાનો અંદાજ છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં વિક્ષેપનું આર્થિક પ્રભાવ
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ચાલી રહેલા વિક્ષેપોને કારણે યુએઈને નોંધપાત્ર આર્થિક નુકસાન સહન કરવો પડી રહ્યો છે. વર્તમાન પાઇપલાઇન હોવા છતાં દેશના લગભગ 40 ટકા તેલ નિકાસ પર આ અસર પડી રહી છે. નવી પાઇપલાઇન આવર્ત્તમાન થયા પછી યુએઈ વધુ નિર્ભરતા સાથે તેલ નિકાસ કરી શકશે અને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન વધુ સુશક્ત બનશે.
ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા માટે ફાયદાકારક
આ વિકાસ ભારત માટે વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે કારણ કે રશિયા, ઈરાક અને સાઉદી અરબ પછી યુએઈ ભારતનો ચોથો સૌથી મોટો તેલ સપ્લાયર છે. ભારતની કુલ તેલ આયાતમાં લગભગ 11 ટકા હિસ્સો યુએઈમાંથી આવે છે. યુએઈમાંથી તેલ આયાતમાં સ્થિરતા ભારતની લાંબા ગાળાની ઊર્જા સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરશે.
તાજેતરમાં પીએમ નરેન્દ્ર મોદીના યુએઈ પ્રવાસ દરમિયાન બંને દેશો વચ્ચે ભારતના લીધે 3 કરોડ બેરલ ક્ષમતાવાળો સ્ટ્રેટેજિક પેટ્રોલિયમ રિઝર્વ સ્થાપનનો કરાર થયો હતો. આ રિઝર્વ માટે ફુજૈરા પોર્ટ એક મુખ્ય ભૂમિકા ભજવશે કારણ કે અહીંથી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થયા વિના તેલ સંચયન અને પરિવહન શક્ય બનશે.
વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીમાં વધારો
વિશ્લેષકોનું મત છે કે યુએઈનો આ નવો તેલ માર્ગ માત્ર ગલ્ફ ક્ષેત્રની ઊર્જા સુરક્ષા જ નહીં, પણ ભારતની ભવિષ્યની ઊર્જા જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે પણ કીમતી સાબિત થશે. આ પગલું ભારત અને યુએઈ વચ્ચેની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને વધુ દૃઢ બનાવશે.
Compare options


