મંગળવાર, 2 જૂન, 2026

સુરતમાં બાળ તસ્કરી નેટવર્ક સામે આવ્યો: 90 બાળકોને મુક્ત કરાયા

21 મે, 2026
સુરતમાં બાળ તસ્કરી નેટવર્ક સામે આવ્યો: 90 બાળકોને મુક્ત કરાયા
સુરતમાં બાળ તસ્કરી નેટવર્ક સામે આવ્યો: 90 બાળકોને મુક્ત કરાયા

ટેક્સટાઇલ ઉદ્યોગના કેન્દ્ર તરીકે ઓળખાતા સુરતમાં એક વિશાળ માનવ તસ્કરી અને બાળ શોષણ નેટવર્ક પર આંચકો પડ્યો છે. સુરત પોલીસ અને રાજસ્થાન બાળ આયોગ દ્વારા ચલાવવામાં આવેલા સંયુક્ત ઓપરેશનમાં પૂણા વિસ્તારની વિવિધ સોસાયટીઓમાંથી 90 થી વધુ નિરીહ બાળકોને કાપુર્દસ્તીથી મુક્ત કરવામાં આવ્યા છે.

આ ઘટનાએ વર્ષ 2019ના ડિસેમ્બર મહિનામાં સીતા નગર અને સીતારામ સોસાયટીમાંથી 134 બાળકોના મુક્તિ ઓપરેશનની પીડાદાયક યાદ તાજી કરી દીધી છે. સાત વર્ષ વીતી ગયા છતાં, બાળ મજૂરીની આ અમાનવીય સાપ્લાય ચેન આજે પણ સમાન રીતે સક્રિય રહી છે.

પોલીસ દ્વારા ગત એક મહિનાથી આ સમગ્ર નેટવર્ક પર ગુપ્ત દેખરેખ રાખવામાં આવતી હતી. તત્પછી, સુરત અને રાજસ્થાનની ઉદયપુર પોલીસના 20 સભ્યોની ટીમે સુચિંતિત પ્રણાલીથી પૂણા વિસ્તારમાં સીતારામ સોસાયટી અને મુક્તિધામ સોસાયટી સહિત 6 સંવેદનશીલ સ્થળોએ એક સાથે દરોડા પાડ્યા. આ ઓપરેશનમાં લગભગ 100 મકાનોમાં તપાસ કરવામાં આવી, જેમાંથી 27 મકાનોમાં બાળકો અત્યંત જોખમી અને શોષણપૂર્ણ પરિસ્થિતિમાં કામ કરતા મળ્યા. રાજસ્થાન, ઝારખંડ, બિહાર અને ઉત્તર પ્રદેશના બાળકો આ નેટવર્કમાં ફસાયેલા હતા.

તસ્કરોની કાર્યપદ્ધતિ અત્યંત ક્રૂર હતી. તેઓ મુખ્યત્વે બે પ્રકારના બાળકોને નિશાના બનાવતા હતા. પ્રથમ, સંપૂર્ણ અનાથ અને અસંરક્ષિત બાળકો જેમની પછી પૂછપરછ કરવાનો કોઈ નથી. આવા બાળકોને કારખાના માલિકો અને મધ્યસ્થી એકમુશ્ત રકમ આપીને આજીવન બંધુઆ મજૂર તરીકે ખરીદી લેતા હતા. બીજો પ્રકાર ગરીબ પરિવારોના બાળકો હતા જેમને કરાર ધોરણે લાવવામાં આવતા હતા. જો કોઈ બાળકનો માસિક વેતન 10,000 રુપિયા નક્કી થતો હતો, તો વચેટિયા દર મહિને 2,000 રુપિયા કમિશન તરીકે પોતાના માટે રાખતા અને બાકીની રકમ ધીમે ધીમે પરિવારને આપતા હતા.

આ બાળકોને સાડી ફોલ્ડિંગ, ખાતલી કાર્ય અને કપડાં ઉદ્યોગ સાથે સંબંધિત અન્ય જોખમી કામ કરાવવામાં આવતા હતા. કારખાના માલિકો સસ્તા શ્રમ મૂલ્યે આ નાના બાળકોનું શોષણ કરતા હતા. તેમને પર્યાપ્ત ખોરાક પણ આપવામાં આવતું નહોતું અને તાંધળી, સાંકડી ઓરડીઓમાં બંધ રાખીને સવારથી રાતના અંત સુધી તેમાંથી કામ કાઢવામાં આવતું હતું.

રાજસ્થાન બાળ આયોગના ભૂતપૂર્વ સભ્ય ડૉ. શૈલેન્દ્ર પંડ્યા માટે આ ઘટનાનો સૌથી અશોભનીય પાસો એ છે કે 2019 અને 2026 બંને વર્ષમાં સીતારામ સોસાયટી જ તસ્કરોનું મુખ્ય અડ્ડો સાબિત થઈ છે. વર્ષ 2019માં આ જ સોસાયટીની આસપાસથી 134 બાળકો મુક્ત કરાયા હતા, અને સાત વર્ષ પછી પણ સ્થિતિ યથાવત છે. સ્થાનિક સત્તાધીશો અને પોલીસ તંત્રની નજર આડી રહતા, તસ્કરો એ જ સ્થળે ફરીથી તેમનો શોષણનો કાર્યક્રમ ચલાવી રહ્યા હતા.

આ દરોડા પછી સુરત પોલીસે સ્થાનિક કારખાનેદારો અને મધ્યસ્થીઓની ધરપકડ કરી છે. આગળ, રાજસ્થાન, બિહાર, ઉત્તર પ્રદેશ અને ઝારખંડના આંતરિક ગામોમાં સક્રિય 'મેટ' નામના સ્થાનિક વચેટિયાઓને પકડવા માટે બંને રાજ્યોની પોલીસ સમન્વિત અભિયાન ચલાવી રહી છે. આ મેટ્સ પરિવારોને બરગલાવીને બાળકોને સુરત સુધી મોકલે છે.

તે બીજી તરફ, મુક્ત કરાયેલા તમામ બાળકોને તેમના ઘરે સુરક્ષિત રીતે પાછા મોકલવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરવામાં આવી છે. રાજસ્થાન સરકાર અને બાળ આયોગ તેમને શિક્ષણ અને સરકારી કલ્યાણ યોજનાઓ સાથે જોડીને તેમનું યોગ્ય પુનર્સ્થાપન કરી રહ્યા છે.

નાગરિકોને આહ્વાન કરવામાં આવે છે કે જો તેમના આસપાસ હોટેલ, ગેરેજ, દુકાન અથવા કારખાનામાં કોઈ નાનું બાળક કામ કરતું જોવે, તો તાત્કાલિક ભારત સરકારની હેલ્પલાઈન 1098 પર અથવા નજીકના પોલીસ સ્ટેશનમાં જાણ કરો. આવી સતર્કતા કોઈ નિરપરાધ બાળકને નરક જેવી જીવન પરિસ્થિતિમાંથી બચાવી શકે છે અને તેનું ખોવાયેલું બાળપણ પાછું આપી શકે છે.

Compare options