ખંડવાનું પંચમુખી રણજીત હનુમાન મંદિર: દક્ષિણ દિશાથી વિપરીત ઉત્તરમુખી પ્રતિમા અને તેમાં છુપાયેલો રામ-રાવણ યુદ્ધનો રહસ્ય

મધ્ય પ્રદેશના ખંડવા જિલ્લામાં આવેલો પંચમુખી રણજીત હનુમાન મંદિર તેની અનોખી સ્થાપત્ય રચનાથી ભક્તોમાં વિશેષ સ્થાન ધરાવે છે. આ મંદિર માત્ર ધાર્મિક તીર્થ સ્થાન જ નથી, પણ પૌરાણિક માહિતીનો એક જીવંત ભંડાર પણ છે.
મંદિરમાં ભગવાન હનુમાન તેમના પંચમુખી સ્વરૂપમાં પ્રતિષ્ઠિત છે. તેમની સૌથી વિશિષ્ટ વિશેષતા તેમનું મુખ ઉત્તર દિશા તરફ હોવું છે. ભારતના મોટાભાગના હનુમાન મંદિરોમાં પ્રતિમાનું મુખ સામાન્ય રીતે દક્ષિણ તરફ હોય છે, પરંતુ આ મંદિર આ પરંપરાથી સંપૂર્ણ અલગ છે. દેશમાં આવા ઉત્તરમુખી હનુમાન પ્રતિમા ધરાવતા મંદિર ખૂબ જ ક્ષણીક સંખ્યામાં છે.
મંદિરના મહંત અર્જુન દાસ આ અનોખી સ્થાપનાની પાછળનો પૌરાણિક કારણ સમજાવે છે. તેમના મતે, જ્યારે ભગવાન રામે રાવણને પરાજિત કરીને લંકાથી પરત ફરી રહ્યા હતા, તે સમયે હનુમાનજીનું મુખ ઉત્તર દિશા તરફ હતું. આ વિજયી અને શુભ ક્ષણને સર્વદા જીવંત રાખવાના હેતુથી આ મંદિરમાં ઉત્તરમુખી પ્રતિમાની પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા કરવામાં આવી છે.
પંચમુખી સ્વરૂપ પણ એક ગહન કથા સાથે જોડાયેલો છે. પૌરાણિક માન્યતા અનુસાર, પાતાળ લોકમાં રાવણ સાથેના સંઘર્ષ દરમિયાન હનુમાનજીએ પાંચ મુખ ધારણ કર્યા હતા. આ પંચ મુખ ધરાવીને તેમણે ચારેય દિશાઓ તથા આકાશ તરફ તેમની દૃષ્ટિ રાખી હતી, જેથી કોઈ શત્રુ તેમને આશ્ચર્યમાં ન મારી શકે. આ પંચમુખી સ્વરૂપ ભક્તોને ચારેય દિશાથી રક્ષણ પ્રદાન કરે છે તેવો અટૂટ વિશ્વાસ શ્રદ્ધાળુઓમાં સમાયેલો છે.
કાલક્રમે આ મંદિરની ખ્યાતિ દૂર-દૂર પ્રદેશોમાં ફેલાઈ ગઈ છે. આજકાલ માત્ર સ્થાનીય વતનીજનો જ નહીં, પણ વિવિધ રાજ્યોમાંથી પણ ધર્માર્થીઓ અહીં તેમની ઈચ્છાઓ પૂર્ણ કરવા માટે આવે છે. ભક્તોનું માનવું છે કે આ મંદિરમાં રણજીત હનુમાનના દર્શન કરવાથી જીવનની ગંભીર મુશ્કેલીઓ નિવારણ થાય છે અને વ્યક્તિ સફળતા પ્રાપ્ત કરે છે.
Compare options


