મંગળવાર, 2 જૂન, 2026

ઈરાનના નિર્ણયથી વૈશ્વિક ડિજિટલ સેવાઓ પર ખતરો: વોટ્સએપ અને UPI અસરગ્રસ્ત થઈ શકે

13 મે, 2026
ઈરાનના નિર્ણયથી વૈશ્વિક ડિજિટલ સેવાઓ પર ખતરો: વોટ્સએપ અને UPI અસરગ્રસ્ત થઈ શકે
ઈરાનના નિર્ણયથી વૈશ્વિક ડિજિટલ સેવાઓ પર ખતરો: વોટ્સએપ અને UPI અસરગ્રસ્ત થઈ શકે

હોર્મુઝની ખાડી લાંબા સમયથી તેલ વ્યાપાર અને ઊર્જા સુરક્ષાના કેન્દ્ર તરીકે જાણીતી રહી છે. આજે આ ભૌગોલિક વિસ્તાર વૈશ્વિક ડિજિટલ અર્થતંત્રના લીધે નવો મહત્ત્વ પામી રહ્યો છે.

તાજેતરના અહેવાલો અનુસાર, ઈરાન આ વિસ્તારમાં સમુદ્રમાં બિછાવેલી ઇન્ટરનેટ કેબલ્સ પર તેનું નિયંત્રણ વધારવા અને તેમની જાળવણી માટે કઠોર નિયમ લાગુ કરવાનો અભિપ્રાય રાખી રહ્યો છે.

ટોલ ફી અને નિયંત્રણની નીતિ

ઈરાન હોર્મુઝમાંથી પસાર થતા જહાજોથી ટોલ વસૂલવાની જેમ, હવે તે આ અંડરસી કેબલ્સ ઉપયોગ કરતી આંતરરાષ્ટ્રીય ટેક કંપનીઓ પાસેથી ફી ઈકઠું કરવાની તૈયારી કરી રહ્યો છે. ઈરાનનું અभિપ્રાય છે કે આ કેબલ્સની જાળવણીનો જવાબદારી તે સ્વયં વહન કરશે અને તમામ વિદેશી કંપનીઓને ઈરાની કાયદાકીય માટામણી અનુસરવી પડશે. આ કેબલ્સ દ્વારા પ્રતિદિન અબજો ડોલરની બેંકિંગ ક્રિયાવિધિ, ક્લાઉડ ડેટા અને કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા સેવાઓનું ટ્રાફિક ચાલતું રહે છે.

ભારત માટે સંભવિત અસર

વિશ્વનો 95 થી 99 ટકા ઇન્ટરનેટ ટ્રાફિક સમુદ્રતળીય ફાઈબર ઓપ્ટિક કેબલ્સ દ્વારા સંચાલિત થાય છે. આ કેબલ્સ એશિયા અને યુરોપ વચ્ચેનું મુખ્ય જોડાણ છે. આ માર્ગે કોઈ ભૌગોલિક-રાજકીય અવરોધ સર્જાશે તો ભારત પણ તેનો સીધો પરિણામ ભોગવશે:

  • UPI અને ડિજિટલ લેવડેવ: પેમેન્ટ પ્રક્રિયાઓમાં વિલંબ અથવા ખંડિત સેવા
  • સંચાર માધ્યમો: વીડિયો કૉલિંગ અને સામાજિક માધ્યમ પ્લેટફોર્મો પર સમસ્યાઓ
  • કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા અને ક્લાઉડ સેવાઓ: ડેટા સ્ટોરેજ અને AI સર્વરોની કાર્યક્ષમતામાં ઘટાડો

ડિજિટલ દબાણનું નવું યુગ

ઇન્ડસ્ટ્રી વિશ્લેષકો માને છે કે દેશો એક બીજા પર દબાણ આણવા માટે અત્યાર સુધી તેલ પુરવઠો રોકવાની ધમકી આપતા આવ્યા છે, પરંતુ હવે ઇન્ટરનેટ ડેટા એક નવું શક્તિશાળી સાધન બની શકે છે. જો ઇન્ટરનેટ તેલની જેમ રાજનીતિનો હથિયાર બને તો વૈશ્વિક ડિજિટલ અર્થતંત્રને ગંભીર સંકટનો સામનો કરવો પડી શકે છે. ગૂગલ, મેટા અને માઈક્રોસોફ્ટ જેવી ટેક કંપનીઓ માટે ઈરાનના નિયમોનું પાલન કરવું અથવા કરોડોનો ખર્ચ કરીને કેબલના વૈકલ્પિક માર્ગો શોધવા એક મોટું પડકાર બની શકે છે.

આ વિકાસ ડિજિટલ જગતમાં ગંભીર ચિંતા ઉત્પન્ન કરી રહ્યો છે. જો ઈરાન ખરેખર આ પ્રદેશમાં જાળવણી અને ટોલ ફીના નામે ડેટા ટ્રાફિક નિયંત્રણ શરૂ કરશે તો ઇન્ટરનેટની સ્વતંત્રતા અને સુરક્ષા સંબંધી નવા પ્રશ્નો ઊભા થશે. આવતા સમયમાં આ મુદ્દે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે મોટો વિવાદ સર્જાઈ શકે તેવી શક્યતા છે.

Compare options