મંગળવાર, 2 જૂન, 2026

સોના અને ચાંદીની આયાત ડ્યુટી દ્વિગુણથી વધુ વધીને 15 ટકા થઈ

12 મે, 2026
સોના અને ચાંદીની આયાત ડ્યુટી દ્વિગુણથી વધુ વધીને 15 ટકા થઈ
સોના અને ચાંદીની આયાત ડ્યુટી દ્વિગુણથી વધુ વધીને 15 ટકા થઈ

ભારતમાં સોનાની આસક્તિ દીર્ઘકાલથી જણાય છે, પરંતુ વર્તમાન આર્થિક પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે એક મહત્વપૂર્ણ પગલું લીધું છે. દેશના વિદેશી ચલણ ભંડારને મજબૂત રાખવા માટે સોના અને ચાંદી પર લાગતી આયાત ડ્યુટી નોંધપાત્ર રીતે વધારી દેવામાં આવી છે. આગળ 10 ટકા મૂળ કસ્ટમ્સ ડ્યુટી અને 5 ટકા કૃષિ માળખાગત સુવિધા તથા વિકાસ ઉપકર (AIDC) ને જોડીને કુલ ડ્યુટી 15 ટકા નિર્ધારિત કરવામાં આવી છે.

આ નિર્ણયના પાછળ ચાર મુખ્ય હેતુઓ કામ કરી રહ્યા છે:

આયાત અને ખરીદીમાં ઘટાડો લાવવો

ભારત વિશ્વમાં સોનાના મુખ્ય ભોક્તા દેશોમાંનો એક છે, પણ અમે તમામ જરૂરી સોનું આયાત કરતા હોઈએ છીએ. માર્ચ ક્વાર્ટરમાં ગોલ્ડ ETF માં રોકાણ 186 ટકા વધ્યું હતું. ડ્યુટી વધારીને આયાત કિંમતી બનાવવાથી જનતા જૂના સોનાના પુનઃવપરાશમાં અને 'ગોલ્ડ મોનેટાઇઝેશન સ્કીમ' તરફ ધ્યાન આપશે, એવી આશા સરકારને છે.

વિદેશી ચલણ સંરક્ષણ

સોનાની આયાતી માટે ભારતને વિશાળ પાયે અમેરિકી ડોલરમાં ચુકવણી કરવી પડે છે. ક્રૂડ તેલના વધતા મૂલ્ય અને આંતરરાષ્ટ્રીય તણાવને કારણે ડોલરની માંગ પહેલેથી જ ઉચ્ચ છે. વડાપ્રધાન મોદીએ પણ લોકોને મૂલ્યવાન વિદેશી ચલણ બચાવવા માટે સોનાની ખરીદી મુલતવી રાખવા વિનંતી કરી છે. એપ્રિલમાં સોનાની આયાત ત્રીસ વર્ષના સૌથી નીચલા સ્તરે પહોંચી હતી, જે આ દિશામાં સકારાત્મક સંકેત છે.

રૂપિયાની શક્તિ વધારવી

ભારતીય રૂપિયો હાલમાં દબાણમાં છે અને ડોલર સામે 95.68 ના સ્તરે પહોંચી ગયો છે. જ્યારે આપણે સોનું આયાત કરીએ છીએ, તો બજારમાં ડોલર માટેની માંગ વધે છે અને રૂપિયો વધુ નબળો પડે છે. સરકાર સોના જેવી બિન-આવશ્યક વસ્તુઓની આયાત ઘટાડીને રૂપિયાની સ્થિરતા જાળવવા ઇચ્છે છે.

વેપાર ખાધમાં સુધારો

અર્થશાસ્ત્રીઓ સોનાને "અનુત્પાદક" આયાત તરીકે વર્ણવે છે કારણ કે તે સીધી ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનમાં યોગદાન આપતું નથી. ક્રૂડ તેલ અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ જેવી વસ્તુઓ પાછળ મોટા ખર્ચ થતો હોવાથી સોનાની આયાત દેશના વેપાર ખાધમાં નોંધપાત્ર વધારો કરે છે. આયાત બિલ ઘટાડીને સરકાર દેશના વેપાર સંતુલનમાં સુધારો લાવવા પ્રયાસ કરી રહી છે.

ઉદ્યોગ ક્ષેત્રમાં ચિંતા

આ નીતિથી અર્થતંત્રને સ્થિરતા મળશે તો ચાલશે, પણ જુવેલરી ક્ષેત્રમાં ચિંતા વ્યાપી છે. ખરીદીમાં ઘટાડો થવાથી લાખો કુશળ કારીગરોના કામમાં અસર પડી શકે છે. નિષ્ણાતોનો માનવું છે કે આ નીતિની કાર્યક્ષમતા મોટે ભાગે સરકાર ઘરેલુ સોનાના પુનઃવપરાશને કેટલી પ્રોત્સાહન આપે છે તેના પર આધારિત રહેશે.

Compare options